Ders

Hipernatremi

nedenler, diabetes insipidus, su açığı, düzeltme hızı

Özet

Hipernatremi, plazma sodyumunun 145 mEq/L'nin üzerinde olmasıdır; 146–159 mEq/L orta ve genellikle ılımlıdır, 160'ın üzeri ciddidir ve belirtiler de çoğunlukla bu sınırdan sonra belirginleşir. Hiponatremiden seyrek ama prognozu daha kötüdür ve kritik hastada mortalitenin bağımsız prediktörüdür. En sık neden su kaybıdır (terleme, yanık, hipoozmotik ishal, ozmotik diürez, diabetes insipidus); daha seyrek neden sodyum yüküdür (hipertonik salin, resüsitasyonda sodyum bikarbonat, tuzlu tüp beslenmesi, mineralokortikoid fazlalığı). Susama ve ADH savunma hattı olduğu için hipernatremi çoğunlukla su içemeyen hastada gelişir: yaşlı, süt çocuğu, entübe ya da konfüze hasta. Volüm durumuna göre üç gruba ayrılır; hipervolemik formda (Cushing, hiperaldosteronizm, konjenital adrenal hiperplazi, iatrojenik Na) idrar sodyumu 20 mEq/L'nin, idrar ozmolaritesi 300 mOsm/L'nin üzerindedir. Santral DI, ADH eksikliğidir (kafa travması, beyin ve hipofiz cerrahisi) ve vazokonstriktif etkisi olmayan desmopressinle tedavi edilir; nefrojenik DI'da (lityum, hipokalemi, hiperkalsemi) desmopressin etkisizdir, hidroklorotiyazid ve tuz kısıtlaması idrarı azaltır. Yoğun plazma suyu beyin hücrelerinden çeker; beyin büzüşür, serebral damarlarda traksiyon ve subaraknoid kanama gelişir. Belirtiler: huzursuzluk, letarji, ataksi, deliryum, nöbet ve koma; kas güçsüzlüğü; taşikardi ve hipotansiyon; kuru ve yapışkan mukoza, kırmızı ve şiş dil, gözyaşı ve tükürükte azalma; oligüri ve ateş. Tedavi nedene yöneliktir ve en önemli aşama sıvı açığının düzeltilmesidir: önce volüm izotonik salinle yerine konur, sonra hipotonik sıvı verilir. Su açığı = vücut ağırlığı × 0.6 × (Na − 140) / 140; 70 kg ve Na 160 için yaklaşık 6 litre. TUS kaynaklarına göre düzeltme hızı akut hipernatremide saatte 1–2, kronikte saatte 0.5 mEq/L, günde en fazla 8 mEq/L'dir (kılavuzlar 10–12'yi kabul eder); çünkü kronik hipernatremide beynin uyum ozmolleri varken hızlı düzeltme beyin ödemi ve herniasyon yapar.

Bu derste geçen kavramlar

• Hipernatremi
• Santral diabetes insipidus
• Nefrojenik diabetes insipidus
• Serbest su kaybı
• Desmopressin
• Hidroklorotiyazid
• Şişmiş kırmızı dil
• Cushing sendromu
• Primer hiperaldosteronizm
• Aldosteron kaçışı
• Serbest su açığı
• Hipervolemik hipernatremi
• Ozmotik diürez
• Su kısıtlama ve desmopressin testi

İçerik