Ders

Dang ve Zika

Dang ateşi, ağır dang, Zika, chikungunya

Özet

Dang ateşini 4 serotipi olan bir flavivirüs yapar ve gündüz ısıran Aedes sivrisinekleri, başta Aedes aegypti, bulaştırır; dünyada en sık insan arbovirüs enfeksiyonudur, kuluçkası yaklaşık 4–10 gündür. TUS kaynakları iki tablo sayar: ilki şiddetli kas ve eklem ağrısı («kemik kıran ateşi»), retroorbital ağrı, yüksek ateş, makülopapüler döküntü, LAP ve lökopeniyle giden, çoğunlukla fatal seyretmeyen grip benzeri tablodur; ikincisi farklı serotiple ardışık enfeksiyonda gelişen, gastrointestinal ve cilt kanamalarından sonra şoka ilerleyen dang hemorajik ateşidir. Mekanizması antikor bağımlı güçlenmedir (ADE). Tehlike ateşin düştüğü kritik fazdadır: plazma kaçağı, trombosit düşüşüyle birlikte hematokrit artışı, plevral efüzyon, asit ve nabız basıncının daralması. Uyarı bulguları yatış gerektirir. Tanı ilk 5 günde NS1 ya da RT-PCR, sonra diğer flavivirüslerle çapraz reaksiyon veren IgM iledir. Tedavi destekleyicidir: sıvı ve parasetamol; aspirin, NSAİİ ve intramüsküler enjeksiyon yapılmaz; kaşıntı, bradikardi ve «kırmızı deniz içinde beyaz adacıklar» döküntüsüyle gelen iyileşme fazında sıvı azaltılır. TUS kaynaklarındaki aşı yalnız daha önce dang geçirmiş 9–45 yaş arası kişilere önerilir; bu, Dengvaxia'nın kuralıdır. Zika da Aedes ile bulaşan bir flavivirüstür ama cinsel yolla ve transplasental de geçer; çoğu olgu asemptomatiktir, hafif ateş, kaşıntılı makülopapüler döküntü, artralji ve konjonktivit yapar; asıl tehlikesi fetal mikrosefali ve Guillain-Barré sendromudur. Chikungunya aynı vektörle bulaşan bir alfavirüstür; simetrik artrit ve aylarca süren eklem ağrısı bırakır.

Bu derste geçen kavramlar

• Dang ateşi
• Aedes sivrisineği
• Kemik kıran ateşi
• Retroorbital baş ağrısı
• Dang hemorajik ateşi
• Dang şok sendromu
• Plazma kaçağı
• NS1 antijeni
• Konvalesan faz
• Uyarı bulguları
• Turnike testi
• Antikor bağımlı güçlenme (ADE)
• Kritik faz
• Zika virüsü
• Konjenital Zika sendromu
• Chikungunya
• Dengvaxia (CYD-TDV)

İçerik