Ders

Boyun travması

Zonlar, kesin bulgular, BT anjiyo, AV fistül

Özet

Penetran boyun yaralanması, platizma kasını geçen yaradır. Boyun aşağıdan yukarıya üç zona ayrılır: zon 1 torasik girişten krikoid kıkırdağa uzanır ve torasik outlet yapılarını içerir, zon 2 krikoid ile mandibula açısı arasındadır, zon 3 mandibula açısından kafa tabanına uzanır. Zon 2 en sık yaralanan ve cerrahi erişimi en kolay zondur; zon 1 ve 3 kemiğin arkasında saklıdır ve buralarda anjiyoembolizasyon kesinin yerini alır. TUS kaynaklarındaki algoritmada önce hasta değerlendirilir: instabil ya da kesin bulgulu hasta (pulsatil kanama, genişleyen hematom, tril ya da üfürüm, dirençli şok, yaradan hava, masif hemoptizi) havayolu güvenceye alınıp direkt bası yapılarak ameliyathaneye gider. Şüphesiz stabil hasta takip edilir, şüpheli hasta zona göre yönlendirilir: zon 1 ve 3'te BT anjiyo, zon 2'de semptomatikse ameliyat, asemptomatikse BT anjiyo; negatif BT özofagoskopi, özofagografi ve bronkoskopiyle tamamlanır. Güncel kılavuzlar zonsuz yaklaşımı tercih eder ve şüpheli bulgulu her stabil hastaya zonu ne olursa olsun BT anjiyo çeker. Havayolu erken ve orotrakeal yoldan sağlanır; larinks kırığında (ses kısıklığı, cilt altı amfizem, ele gelen kırık) krikotiroidotomi yerine trakeostomi yapılır. Yara acilde eksplore edilmez, saplanmış cisim ameliyathanede çıkarılır. Özofagus yaralanması geç tanınan en önemli yaralanmadır ve 24 saati aşan gecikme mortaliteyi artırır; sol boyun kesisinden onarılıp drene edilir. Karotis neredeyse her zaman onarılır, eksternal karotis ve tek bir internal juguler ven bağlanabilir, vertebral arter yaralanması çoğunlukla embolize edilir. Künt serebrovasküler yaralanma (BCVI) sessiz bir aralıktan sonra inme yapar; Denver kriterleriyle taranır, Biffl ile derecelendirilir (3 psödoanevrizma, 4 oklüzyon) ve derece 1–4 aspirin ya da heparinle tedavi edilir. Travmadan sonra tril ve sürekli üfürüm veren kitle arteriyovenöz fistüldür, yalnız sistolik üfürümlü pulsatil kitle psödoanevrizmadır, arteriyovenöz malformasyon ise doğumsaldır. Ekstremite damar travmasında da kesin-şüpheli ayrımı geçerlidir: pulsatil kanama, büyüyen hematom, nabızsızlık, tril ya da üfürüm ve distal iskemi doğrudan cerrahiye gider; olay yerinde kanama, küçük stabil hematom, zayıf nabız, izole nörolojik defisit ve arter seyrine yakın yara şüphelidir ve ABI 0.9'un altındaysa BT anjiyo yapılır. Diz çıkığı popliteal, suprakondiler humerus kırığı brakiyal arter yaralanmasını düşündürür.

Bu derste geçen kavramlar

• Arteriyovenöz fistül
• Penetran boyun travması
• Zon 1
• Zon 2
• Zon 3
• Boyun BT anjiyo
• Platizma
• Boyun travmasında kesin bulgular
• Boyun travmasında şüpheli bulgular
• Zonsuz yaklaşım
• Künt serebrovasküler yaralanma (BCVI)
• Denver kriterleri
• Biffl sınıflaması
• Psödoanevrizma
• Larinks kırığı
• Ekstremite arter yaralanmasında şüpheli bulgular

İçerik